O kościele

Kościół w Bystrzycy wzniesiony został w latach 1932 – 1935 staraniem ks. Stanisława Sypera, ówczesnego proboszcza z Nockowej i parafian, według projektu architekta Zdzisława Mączeńskiego przez majstra ciesielskiego Pawła Sikorę.

Parafia wydzielona z parafii Nockowa, została erygowana przez bpa tarnowskiego Leona Wałęgę 15.11.1930 r. a kościół poświęcony 04.10.1936 r. Kościół w Bystrzycy jest przykładem próby jaką podjęło środowisko architektów w latach międzywojennych zaproponowania wzoru „typowego” dla świątyni na terenach wiejskich i górskich na Podkarpaciu. Wzór taki opracował Zdzisław Mączeński a zrealizowano go w trzech zbliżonych architektonicznie obiektach, a mianowicie w Kąclowej (z lat 1926 – 1929), Bystrzycy (1932-1935) i Wysokiej (z lat 1936 – 1938).

Zdzisław Mączeński (1878 – 1961) – autor projektu kościoła w Bystrzycy – mimo że dzisiaj nieco zapomniany – jak pisze Jozef Sz. Wroński należał do najwybitniejszych architektów w dziedzinie projektów budowli sakralnych, działających w pierwszym półwieczu XX w. cyt.: „wyjątkowe znaczenie twórczości Mączeńskiego polega na tym, ze czerpał z tradycji potrafił stworzyć własny styl. Biorąc pod uwagę dorobek artystyczny w tym zakresie, można by Mączenskiego nazwać ojcem owego nurtu swojsko – narodowego … „

Kościół wzniesiony jest w dolnej części wsi, przy drodze prowadzącej na cmentarz, na stoku wzniesienia opadającego z zachodu na wschód. Ogrodzony: nowe metalowe segmenty na betonowym cokole; wokół kościoła ułożony chodniczek z płytek cementowych. Poza ogrodzeniem w narożu południowo – zachodnim znajduje się dzwonnica wolnostojąca konstrukcji metalowej z 4 dzwonami z ludwisarni Felczyńskich w Przemyślu oraz kilka okazów drzew od wschodu. Na zachód od kościoła zlokalizowany jest cmentarz, na południe – za drogą – na stoku wzniesienia w kierunku wsch. i pd. – wsch. znajdował się zespól dworsko – parkowy.

Kościół parafialny należy do grupy kościołów w których architekt zerwał z tradycyjnie stosowanym historyzmem – operującym formami neoromańskimi i neogotyckimi – dążąc do wypracowania nowego wzoru „swojskiej” architektury kościoła polskiego. Bryla kościoła ma strzelistą sylwetę wzorowaną na tradycyjnych kościołach drewnianych, które powstawały od XV w. zwłaszcza na terenach południowej Polski a zarazem typowy dla nich podział na trzy części: prezbiterium, korpus, wieża – nakryte odrębnymi dachami i zaakcentowane zwieńczeniami. Doskonale wpisuje się w podgórski krajobraz i stanowi wartościowy element kulturowy wsi..

Wyposażenie kościoła: trzy ołtarze i ambona zostały wykonane przez Władysława Kuta (ur. 1915 w Nawsiu) ok. 1943 r., artysty – rzeźbiarza uhonorowanego w 1980 r. przez Ministra Kultury i Sztuki tytułem mistrza rzemiosła artystycznego.

Polichromię ścian figuralno – ornamentalną ze scenami poświęconymi życiu św. Franciszka z Asyżu wykonał w 1958 r. Zbigniew Jaskowski (w konwencji malarstwa ludowego). Organy 20-głosowe wykonał M. Gwóźdź w 1982 r.

Fragmenty „Karty Ewidencji Zabytków Architektury i Budownictwa”

mgr inż. arch. Cz. Wajdowicz