{"id":70,"date":"2026-09-10T17:19:06","date_gmt":"2026-09-10T17:19:06","guid":{"rendered":"https:\/\/parafiabystrzyca.pl\/?page_id=70"},"modified":"2026-09-11T01:00:38","modified_gmt":"2026-09-11T01:00:38","slug":"miejscowosc-wisniowa","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/parafiabystrzyca.pl\/?page_id=70","title":{"rendered":"Miejscowo\u015b\u0107 Wi\u015bniowa"},"content":{"rendered":"

Wi\u015bniowa, to wie\u015b, kt\u00f3rej przesz\u0142o\u015b\u0107 jest niezmiernie z\u0142o\u017cona i ciekawa, ale zarazem trudna do odtworzenia, ze wzgl\u0119du na sk\u0105p\u0105 ilo\u015b\u0107 informacji.<\/p>\n

Jej nazwa pojawia si\u0119 najpierw w brzmieniu \u201eNowa Nockowa\u201d- czyli Wi\u015bniowa. By\u0142a to w\u0142asno\u015b\u0107 rycerska.<\/p>\n

W XV wieku wchodzi\u0142a w sk\u0142ad rozleg\u0142ych d\u00f3br Lewit\u00f3w Jaros\u0142awskich. Kolejnymi w\u0142a\u015bcicielami byli: Rafa\u0142 z Jaros\u0142awia kasztelem wojnicki (zm. 1441 r.), a po nim trzej jego synowie Jan (zm. 1474 r.), Rafa\u0142 Jakub (zm. 1492 r.) i Spytek od 1501 r. kasztelan krakowski (zm. 1519 r.)<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

So\u0142ectwo wsi Wi\u015bniowa szacowane by\u0142o w\u00f3wczas na 150 grzywien. \u0179r\u00f3d\u0142a historyczne tylko w kilku przypadkach m\u00f3wi\u0105 o dokumentach lokacyjnych osadzonych na naszych terenach wsi. P\u00f3\u017aniejsze dane potwierdzaj\u0105 istnienie licznych so\u0142ectw. W wi\u0119kszo\u015bci wsie lokowane by\u0142y na prawie niemieckim. O istnieniu so\u0142ectw m\u00f3wi\u0105 XV wieczne \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne i tu jest wzmianka o za\u0142o\u017ceniu so\u0142ectwa w \u201eNowej Nockowej\u201d czyli Wi\u015bniowej w 1445 r. przez Klemensa. Zmieniali si\u0119 w\u0142a\u015bciciele ziem wchodz\u0105cych w sk\u0142ad so\u0142ectwa w Wi\u015bniowej.<\/p>\n

Kolejna wzmianka o Wi\u015bniowej pojawi\u0142a si\u0119 w XVIII wieku, kiedy to losy tutejszych ziem wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z dziejami pot\u0119\u017cnej rodziny magnackiej Potockich. Po \u015bmierci Micha\u0142a Potockiego w 1749 r. S\u0119dzisz\u00f3w i okolice z dobrami z nim zwi\u0105zanymi przypad\u0142y jego synom Antoniemu i Piotrowi. W ka\u017cdym razie po 1766 r. jako dziedzic S\u0119dziszowa i okolicznych wsi, w tym r\u00f3wnie\u017c Wi\u015bniowej, wyst\u0119puje Piotr. W 1777 r. sprzeda\u0142 on Szymonowi Wykowskiemu za 237 220 z\u0142 Wi\u015bniow\u0105 i Nockow\u0105. W ko\u0144cu XVII i na pocz\u0105tku XVIII wieku dochody z d\u00f3br ziemskich uleg\u0142y wydatnemu skurczeniu na skutek gwa\u0142townego zmniejszenie si\u0119 liczb osiad\u0142ych \u0142an\u00f3w, dewastacji wiejskich urz\u0105dze\u0144 gospodarczych i og\u00f3lnego zuba\u017cania ludno\u015bci.<\/p>\n

Negatywne zjawiska zwi\u0105zane z zaostrzeniem systemu folwarcznopa\u0144szczy\u017anianego nie omi\u0119k\u0142 r\u00f3wnie\u017c, jak mo\u017cna przepuszcza\u0107 i teren\u00f3w wsi Wi\u015bniowa. Sytuacj\u0119 \u0142agodzi\u0142a liberalna polityka ekonomiczna Miko\u0142aja Spytka Lig\u0119zy. W jego dobrach ch\u0142opom pa\u0144szczy\u017anianym powodzi\u0142o si\u0119 stosunkowo lepiej ni\u017c na innych terenach. Obok zniszcze\u0144 wojennych plag\u0105 omawianych czas\u00f3w by\u0142y epidemie i kl\u0119ski g\u0142odu. Powodowa\u0142o to bardzo powolnych przyrost liczby ludno\u015bci na wsi. Jako ciekawostk\u0119 warto przytoczy\u0107, \u017ce w 1721 r. w parafii Nockowa przyst\u0105pi\u0142o do Komunii Wielkanocnej 2830 os\u00f3b. Do tej parafii nale\u017ca\u0142y w\u00f3wczas wsie: Wi\u015bniowa, Wiercany, Bystrzyca i Iwierzyce.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Lata 1772-1867 okre\u015bla si\u0119 mianem absolutnym i walk niepodleg\u0142o\u015bciowych. By\u0142 to tak\u017ce bardzo trudny okres kl\u0119sk \u017cywio\u0142owych\u00a0i ci\u0119\u017ckich zim. Najgorszy by\u0142 rok 1844, gdy nasta\u0142 straszliwy g\u0142\u00f3d, zw\u0142aszcza w zachodniej Galicji. W kwietniu 1845 r. wszystkie rzeki wyla\u0142y. Wybuch\u0142a epidemia tyfusu, czerwonki i cholery. Wycie\u0144czeni niedo\u017cywieni ludzie, byli ma\u0142o odporni, marli masowo. Zoboj\u0119tnienie by\u0142o tak zatrwa\u017caj\u0105ce, \u017ce rodzice odnosili do cmentarnych kostnic swe \u017cywe dzieci, by tam spokojnie umiera\u0142y. \u017bywno\u015bci nie mo\u017cna by\u0142o kupi\u0107 za \u017cadn\u0105 cen\u0119. Poni\u017cana przez ziemian, wyzyskiwana przez pa\u0144stwo, oszukiwania bezlito\u015bnie na targachi jarmarkach, degenerowana pija\u0144stwem, dziesi\u0105tkowana g\u0142odem i zaka\u017anymi chorobami ludno\u015b\u0107 dosz\u0142a do kresu odporno\u015bci fizycznej i psychicznej. Istnia\u0142o powszechne przekonanie, \u017ce gorzej ju\u017c by\u0107 nie mo\u017ce. Ludzie byli gotowi do czyn\u00f3w depresyjnych. Na dane has\u0142o, nie dochodz\u0105c motyw\u00f3w, kt\u00f3rymi kierowali si\u0119 przyw\u00f3dcy oraz cel\u00f3w, jakie im przy\u015bwieca\u0142y byliby szli do walki. Ka\u017cdy pragn\u0105\u0142, by jak najszybciej nast\u0105pi\u0142 koniec m\u0119czarni.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Rok 1846 to czas zbrojnych wyst\u0105pie\u0144 ch\u0142op\u00f3w przeciwko dworom. Jedno z ognisk powstania ch\u0142opskiego znajdowa\u0142o si\u0119 w Smarowej-rodzinnej wiosce Jakuba Szeli. W czasie w\u0105tpie\u0144 ch\u0142opskich w 1846 r. we wsi Wi\u015bniowa zgin\u0119\u0142a 1 osoba. Dopuszczaj\u0105c si\u0119 zab\u00f3jstw \u201erabacji\u201d grabili mienie dworskie i folwarczne. Zabierano odzie\u017c, naczynia, nakrycia sto\u0142owe, lichtarze, got\u00f3wk\u0119 pieni\u0119\u017cn\u0105, kwity zastawne, papiery warto\u015bciowe. Nie znaj\u0105c warto\u015bci tych przedmiot\u00f3w oddawali je karczmarzom za w\u00f3dk\u0119 i drobne wynagrodzenia. Zabierano byd\u0142o, konie, owce, dr\u00f3b. U szczeg\u00f3lnie znienawidzonych w\u0142a\u015bcicieli i dzier\u017cawc\u00f3w wybijano wszystko byd\u0142o i owce w oborach. By\u0142y przypadki podpale\u0144 stog\u00f3w ze zbo\u017cem i sianem. Ograbione zasta\u0142y folwarki, r\u00f3wnie\u017c w Wi\u015bniowej zabito wtedy jego zarz\u0105dc\u0119. Je\u015bli uwzgl\u0119dniamy fakt, \u017ce by\u0142 to rok nieurodzaju i g\u0142odu, podpalenia stog\u00f3w paszy i zbo\u017ca, wyrzynanie byd\u0142a w oborach i owiec, uzna\u0107 nale\u017cy, i\u017c wyst\u0105pienia ch\u0142opskie by\u0142y inspirowane i kierowanie przez jednostki zdemoralizowane i kryminalne. We wszystkich przekazach o tych wydarzeniach podkre\u015blano, \u017ce t\u0142um by\u0142 pijany.<\/p>\n

W latach 1939-1945 ludno\u015b\u0107 wsi Wi\u015bniowa r\u00f3wnie\u017c odczu\u0142a skutki okupacji niemieckiej. Szczeg\u00f3lnie uci\u0105\u017cliwe dla mieszka\u0144c\u00f3w by\u0142y obowi\u0105zkowe kontygenty. W\u0142adze niemieckie d\u0105\u017c\u0105c do wszechstronnej i maksymalnej eksploatacji terenu wprowadzi\u0142y system kontyngentowy. Na poszczeg\u00f3lne gospodarstwa na\u0142o\u017cono obowi\u0105zkowe dostawy zbo\u017ca, siana, s\u0142omy, a nast\u0119pnie tak\u017ce ziemniak\u00f3w i mi\u0119sa. Specjalne utworzone w gminie komitety czuwa\u0142y nad terminow\u0105 dostaw\u0105 kontyngent\u00f3w. Gospodarstwa rolne jakie posiadali mieszka\u0144cy tutejszej wsi pozwala\u0142y przetrwa\u0107 lata okupacji, cho\u0107 cz\u0119sto odbywa\u0142o si\u0119 to kosztem utraty si\u0142 fizycznych, chor\u00f3b i trwa\u0142ej utraty zdrowia. Wielu m\u0142odych ludzi by\u0142o w tym okresie wywiezionych na przymusowe roboty do Niemiec. Mieszka\u0144cy wsi Wi\u015bniowa jednak nie pozostawali bierni wobec terroru okupanta. Rozwin\u0105\u0142 si\u0119 ruch ludowy na terenie wsi. W 1942 r. szefem kolejowym BCh zosta\u0142 W\u0142adys\u0142aw Majka z Wi\u015bniowej.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Id\u0105c \u015bladami historii zapoznajmy si\u0119 jeszcze za stanem o\u015bwiaty we wsi Wi\u015bniowa, pocz\u0105wszy ok. ko\u0144ca XX wieku. By\u0142 to okres o\u017cywienia o\u015bwiaty na terenie wsi galicyjskich. Nale\u017cy jednak zasygnalizowa\u0107 \u017ce w szkolnictwie galicyjskim zahamowano dalszy awans dzieciom wiejskim. Szko\u0142y zosta\u0142y ograniczone do jednej klasy, i nie zapewnia\u0142y uczniom realizacji pe\u0142nego programu nauki elementarnej. Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 akcja otwierania szk\u00f3\u0142 ludowych 1-klasowych i 2- klasowych. W 1910 r. otwarto w Wi\u015bniowej szko\u0142\u0119 1-klasow\u0105, w kt\u00f3rej nauczycielem by\u0142 Andrzej S\u0142ody. P\u00f3\u017aniej w miejsce tej szko\u0142y powsta\u0142a nowa 4-klasowa, istniej\u0105ca do czas\u00f3w obecnych. Nauka odbywa si\u0119 tu w kl. I-V, a dalsz\u0105 edukacj\u0119 dzieci kontynuuj\u0105 w Szkole Podstawowej w Bystrzycy. Wie\u015b Wi\u015bniowa opr\u00f3cz Szko\u0142y Podstawowej posiada remiz\u0119 stra\u017cack\u0105. Wie\u015b przeobrazi\u0142a si\u0119 i zmieni\u0142a zasadniczo swoje oblicze. Powsta\u0142o wiele nowych gospodarstw o do\u015b\u0107 du\u017cym stopniu mechanizacji z okaza\u0142ymi budynkami mieszkalnymi.<\/p>\n

Wi\u015bniowa dawniej rozci\u0105ga\u0142a si\u0119 od Nockowej po Bystrzyc\u0119. Jednak zasi\u0119g jej terytorium zmieni\u0142 si\u0119 i zmniejszy\u0142. Cz\u0119\u015b\u0107 ziemi przesz\u0142o w posiadanie wsi Wiercany, a cz\u0119\u015b\u0107 przy\u0142\u0105czona zasta\u0142a do Olimpowa.<\/p>\n

Obiekty zabytkowe zinwentaryzowane przez Pa\u0144stwow\u0105 S\u0142u\u017cb\u0119 Ochrony Zabytk\u00f3w na terenie wsi Wi\u015bniowa:<\/p>\n